एसआयआर प्रक्रिया रद्द करण्यासह मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी; क्रमिक उपोषणाचा आठवा दिवस
(SDNA) उज्जैन, १८ ऑक्टोबर २०२६। लोकशाही, संविधान आणि नागरिकांच्या मतदानाच्या अधिकारांच्या संरक्षणासाठी उज्जैनमधील टॉवर चौक येथे सुरू असलेले सत्याग्रह आंदोलन रविवारी तेराव्या दिवशीही सुरू राहिले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पुतळ्याजवळ सुरू असलेल्या या आंदोलनातील क्रमिक उपोषणाचा हा आठवा दिवस होता. मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते दिग्विजय सिंह यांनी आंदोलनस्थळी भेट देत सत्याग्रहींशी संवाद साधला आणि आंदोलनाला पाठिंबा दर्शविला.
विशेष गहन पुनरीक्षण (SIR) प्रक्रिया रद्द करावी, मतदारांच्या मतदानाच्या अधिकारांचे संरक्षण करावे आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांनी राजीनामा द्यावा, अशा प्रमुख मागण्या आंदोलकांकडून करण्यात येत आहेत. मतदार याद्यांच्या पुनरीक्षण प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि निष्पक्षता असणे ही लोकशाही व्यवस्थेची मूलभूत गरज असल्याचे आंदोलकांचे म्हणणे आहे.
भगतसिंह, महात्मा गांधी आणि डॉ. आंबेडकर यांच्या विचारांचा संगम
रविवारी झालेल्या क्रमिक उपोषणात वेगवेगळ्या विचारधारांनी प्रेरित झालेल्या तीन व्यक्तींनी एकत्र सहभाग घेतला. भगतसिंह यांच्या विचारांनी प्रेरित मनजीत सिंह ठकराल, महात्मा गांधी यांच्या सत्य आणि अहिंसेच्या मार्गावर चालणाऱ्या रेणुका गांधी आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांनी प्रेरित कमलेश मरमट हे तिघे उपोषणाला बसले.
विचारधारा वेगवेगळ्या असल्या, तरी संविधानाचे संरक्षण, नागरिकांचे अधिकार आणि लोकशाही मूल्ये या मुद्द्यांवर एकत्र येता येते, असा संदेश या सहभागातून देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. आंदोलकांनी या एकजुटीला लोकशाहीवरील सामूहिक विश्वासाचे प्रतीक म्हटले.
‘सत्याग्रहाचा परिणाम दिसू लागला आहे’; दिग्विजय सिंह यांचे मत
सत्याग्रहस्थळी पोहोचल्यानंतर दिग्विजय सिंह यांनी आंदोलनकर्त्यांशी चर्चा केली. सत्याग्रहाचा परिणाम होत असतो आणि या आंदोलनाचाही प्रभाव दिसून येत असल्याचे त्यांनी सांगितले. मतदानाच्या अधिकाराशी संबंधित प्रश्न अधिक व्यापक जनसमुदायापर्यंत पोहोचवण्यासाठी आंदोलनाची व्याप्ती वाढविण्याची गरजही त्यांनी व्यक्त केली.
आपल्या ‘सत्य सनातन स्वाभिमान यात्रा’ या राजकीय अभियानाचा संदर्भ देताना त्यांनी ज्ञानेश कुमार यांच्याशी संबंधित मुद्दाही उपस्थित केला. राम जन्मभूमी न्यास समितीमधील ज्ञानेश कुमार यांच्या कथित पूर्वीच्या भूमिकेचा आणि राजीनाम्याच्या मागणीचा उल्लेख त्यांच्या वक्तव्यात करण्यात आला.
राम मंदिरातील कथित ‘नोट चोरी’ आणि लोकशाहीतील ‘मत चोरी’ या मुद्द्यांची सांगड घालत त्यांनी ज्ञानेश कुमार यांना दोन्ही संदर्भांशी जोडले. तथापि, हे राजकीय आरोप आणि वक्तव्ये आहेत. त्यातील दाव्यांची स्वतंत्र पडताळणी होणे आवश्यक आहे.
मतदारांचा अधिकार हा लोकशाहीचा कणा
सत्याग्रहात सहभागी नागरिकांच्या मते, प्रत्येक पात्र मतदाराचा मतदानाचा अधिकार सुरक्षित राहणे अत्यावश्यक आहे. एसआयआर प्रक्रियेबाबत उपस्थित करण्यात येणाऱ्या शंकांवर संबंधित संस्थांनी पारदर्शक पद्धतीने विचार करून आवश्यक स्पष्टीकरण द्यावे, अशी त्यांची मागणी आहे.
आपल्या मागण्या लोकशाही आणि घटनात्मक चौकटीत असल्याचे आंदोलकांनी स्पष्ट केले. मतदार याद्या, मतदानाचा अधिकार आणि निवडणूक प्रक्रियेतील विश्वासार्हता यांसंबंधीचे प्रश्न सार्वजनिक चर्चेत आणणे, तसेच संबंधित संस्थांचे लक्ष त्याकडे वेधणे हा आंदोलनाचा उद्देश असल्याचे त्यांनी सांगितले.
विविध क्षेत्रांतील नागरिकांचा सहभाग
रविवारच्या सत्याग्रहात राजेंद्र प्रसाद वशिष्ठ, रवि राय, हेमंत सिंह चौहान, विवेक यादव, डॉ. चैनसिंह चौधरी, अनिल, प्रकाश, भवानीदान सिंह, बंजारा किशन चंदेल, बालाराम चंद्रशेखर बैरागी, राजेंद्र सिंह सोलंकी, यूनुस पटेल, जितेंद्र सिंह पंवार, पवन, कैलाशचंद्र, हेमंत कोली, राजेंद्र चंदेल, होकम सिंह, सतीश टटवाल, अॅड. प्रकाश चौबे, सीमा पटेल, सुरेंद्र यादव, विकास कपूर, शरीफ खान, मुजीब सुपारी आणि अमित आजाद यांच्यासह अन्य नागरिक सहभागी झाले.
आंदोलनातील सातत्य आणि विविध व्यक्तींचा सहभाग यामुळे मताधिकाराच्या प्रश्नावर सार्वजनिक चर्चा सुरू ठेवण्याचा आयोजकांचा प्रयत्न असल्याचे चित्र आहे.
१९ ऑक्टोबर रोजी पत्रकारांशी संवाद
सत्याग्रहाच्या आयोजकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सोमवार, १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारी १ वाजता आंदोलनस्थळी पत्रकारांशी संवाद साधण्यात येणार आहे. यावेळी आंदोलनाची सद्यस्थिती, प्रमुख मागण्या, आतापर्यंतच्या घडामोडी आणि पुढील रणनीती याबाबत माहिती दिली जाणार आहे.
मुद्रित, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल माध्यमांच्या प्रतिनिधींनी निर्धारित वेळेत उपस्थित राहावे, असे आवाहन आयोजकांनी केले आहे.
कार्यक्रमस्थळ: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा परिसर, टॉवर चौक, उज्जैन
पत्रकारांशी संवाद: १९ ऑक्टोबर २०२६, दुपारी १ वाजता
निवेदनकर्ता: उज्जैन सत्याग्रह — हम भारत के नागरिक
(SDNA) विश्लेषण: उज्जैनमधील सत्याग्रहातून मतदार याद्यांची पारदर्शकता, निवडणूक प्रक्रियेवरील विश्वास आणि नागरिकांच्या मतदानाच्या अधिकारांबाबत प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. या मागण्यांवरील पुढील घडामोडींसाठी संबंधित संस्थांची भूमिका, उपलब्ध पुरावे आणि अधिकृत स्पष्टीकरणे महत्त्वाची ठरणार आहेत.
— SDNA | सत्याच्या शोधातील राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय डिजिटल वृत्तजाळे