नीलगंगा सरोवरावर सलग १६ दिवस उपक्रम; सर्वपित्री अमावास्येला हजाराहून अधिक भाविकांची उपस्थिती, ५० हून अधिक कार्यकर्त्यांचा सेवेत सहभाग
(SDNA) उज्जैन : पूर्वजांप्रती कृतज्ञता, श्रद्धा आणि सेवाभाव जपणाऱ्या उज्जैन येथील ‘तेरा तुझको अर्पण’ या सामाजिक संस्थेने श्राद्ध पक्षात मोफत तर्पणाचा उपक्रम राबवून सामाजिक बांधिलकीचे दर्शन घडवले. नीलगंगा सरोवरावर सलग १६ दिवस चाललेल्या या सेवाभियानात ३ हजारांहून अधिक भाविकांनी आपल्या पूर्वजांच्या स्मरणार्थ विधीपूर्वक तर्पण केले. संस्थेच्या वतीने गेल्या १० वर्षांपासून हा उपक्रम सातत्याने आयोजित केला जात आहे.
दररोज सकाळी ८ वाजल्यापासून सुरू होणाऱ्या या उपक्रमासाठी उज्जैनसह परिसरातील विविध भागांतून भाविक दाखल होत होते. सर्वपित्री अमावास्येच्या दिवशी तर भाविकांची मोठी गर्दी झाली. या दिवशी एक हजारांहून अधिक भाविकांनी तर्पण करून आपल्या पितरांप्रती श्रद्धा व्यक्त केली. धार्मिक विधींसोबतच सामाजिक सहभाग आणि सेवाभाव यांचा सुंदर संगम या उपक्रमातून पाहायला मिळाला.
पूजासाहित्यापासून प्रसादापर्यंत सर्व व्यवस्था मोफत
भाविकांना तर्पणासाठी आवश्यक असलेले पूजासाहित्य संस्थेच्या वतीने विनामूल्य उपलब्ध करून देण्यात आले. यामध्ये सोळा, कुंकू, चंदन, अबीर, हळद, तांदूळ, भस्म, जव, तीळ यांसह अन्य पूजासाहित्याचा समावेश होता. दूध, तुळशीपत्र आणि प्रसादाचीही व्यवस्था करण्यात आली होती.
तर्पणासाठी तयार करण्यात येणाऱ्या जलपात्रात दूध, फुले, जव, तीळ तसेच गंगा, क्षिप्रा, नर्मदा, त्रिवेणी आणि महाकाल कुंडाचे जल एकत्र केले जात होते. आचार्यांच्या मार्गदर्शनाखाली कुश धारण करून भाविक देवता, ऋषी, मानव, दिव्य मानव आणि आपल्या पूर्वजांच्या निमित्ताने विधिपूर्वक तर्पण करत होते.
धार्मिक विधींसोबत स्वच्छता आणि श्रमदानाचाही आदर्श
या उपक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे भाविकांनी केवळ धार्मिक विधींमध्ये सहभाग नोंदवला नाही, तर आयोजनाच्या व्यवस्थेतही हातभार लावला. परिसराची स्वच्छता, झाडू-पोछा, जलपात्रे भरणे, पूजासाहित्याच्या थाळ्या तयार करणे तसेच दूध, फुले आणि प्रसादाची मांडणी करणे अशा कामांमध्ये अनेक भाविक उत्स्फूर्तपणे सहभागी झाले.
तर्पण पूर्ण झाल्यानंतर काही भाविक स्वतःची पात्रे स्वच्छ धुऊन ठरवून दिलेल्या जागी ठेवत होते. त्यामुळे धार्मिक श्रद्धेसोबत स्वच्छता, श्रमदान आणि सामूहिक जबाबदारीचा संदेशही या उपक्रमातून देण्यात आला.
संस्थेचे दिलीप शर्मा आणि मुकेश खंडेलवाल यांनी सांगितले की, दररोज मोठ्या संख्येने भाविक तर्पणासाठी येत होते. पूर्वजांचे स्मरण करण्याबरोबरच ते आयोजनातील विविध कामांमध्येही सहकार्य करत होते. संपूर्ण १६ दिवस हा सेवाभाव कायम राहिला.
५० हून अधिक कार्यकर्त्यांचे योगदान
या व्यापक उपक्रमाचे नियोजन आणि व्यवस्थापन सुरळीत पार पाडण्यासाठी दिलीप शर्मा, मुकेश खंडेलवाल, हरीश शर्मा, प्रकाश परमार, अंगद मीणा, गिरिराज यादव आणि महेश ठाकूर यांच्यासह ५० हून अधिक कार्यकर्त्यांनी परिश्रम घेतले. भाविकांना आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देणे, पूजासाहित्याचे वितरण आणि तर्पणाची व्यवस्था योग्य प्रकारे पार पाडणे यासाठी कार्यकर्त्यांनी सातत्याने सेवा दिली.
प्राचीन धार्मिक परंपरेच्या जतनासाठी पुढाकार
संस्थेच्या माहितीनुसार, नीलगंगा सरोवरावरील तर्पणस्थळाला धार्मिक महत्त्व आहे. स्कंदपुराणाच्या अवंतीखंडात श्राद्ध आणि तर्पणाच्या महात्म्याचा उल्लेख आढळतो. याच धार्मिक परंपरेचे जतन आणि संवर्धन करण्याच्या उद्देशाने संस्था गेल्या दशकभरापासून मोफत तर्पणसेवा राबवत आहे.
‘तेरा तुझको अर्पण’ संस्थेच्या या उपक्रमाने पूर्वजांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याबरोबरच सेवा, सहकार्य आणि सामाजिक एकोप्याचा संदेश दिला. तीन हजारांहून अधिक भाविकांचा सहभाग आणि कार्यकर्त्यांचे समर्पण यामुळे हा उपक्रम धार्मिक श्रद्धा व सामाजिक सेवाभाव यांचा प्रेरणादायी संगम ठरला.