‘माझे बाबा’ या विषयावरील चिमुकल्याच्या शब्दांतून समोर आले कुटुंबासाठी स्वतःची स्वप्ने, इच्छा आणि गरजा बाजूला ठेवणाऱ्या पित्याचे निःशब्द दुःख
(SDNA) विशेष भावस्पर्शी लेख। मुलांना शाळेत कुटुंब, आई-वडील आणि आयुष्यातील अनुभवांवर निबंध लिहायला सांगितले जाते. मात्र, कधी कधी लहान मुलांचे साधे शब्द मोठ्यांनाही अंतर्मुख करतात. वर्षानुवर्षे एकत्र राहूनही घरातील व्यक्तीच्या मनात दडलेल्या भावना लक्षात येत नाहीत; पण एखाद्या निरागस मुलाच्या नजरेतून त्या अचानक समोर येतात. वडिलांचे प्रेम, त्यांचा त्याग आणि स्वतःच्या वेदना लपवून कुटुंबाला आनंदी ठेवण्याची धडपड यांची अशीच एक हृदयस्पर्शी कहाणी सध्या भावनिक संदेश म्हणून चर्चेत आहे.
या कथेनुसार, एका शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी विद्यार्थ्याच्या आई-वडिलांना शाळेत बोलावले. मुलांना ‘माझे बाबा’ या विषयावर निबंध लिहायला सांगितला होता. मात्र, या मुलाचा निबंध वाचताना शिक्षकही भावुक झाले होते.
आपल्या मुलाने नेमके काय लिहिले असेल, या चिंतेने आई-वडील मुख्याध्यापकांसमोर बसले. त्यानंतर त्यांच्या हातात मुलाची वही देण्यात आली. त्यावर शीर्षक होते— ‘माझे बाबा!’
मुलाच्या नजरेतून दिसणारे बाबांचे जग
मुलाने लिहिले होते, बाबांना दोन हात आहेत; पण ते स्वतःसाठी काही खरेदी करत नाहीत. त्यांना दोन डोळे आहेत; पण रात्री कधी कधी ते एकांतात अश्रू पुसताना मुलाने पाहिले आहे.
बाबांकडे एक जुडग्यासारखे जुने घड्याळ आहे, जे नेहमी पाच मिनिटे मागे असते. मुलाच्या निरागस कल्पनेत त्या घड्याळाप्रमाणेच बाबांचे आयुष्यही मागे राहिले आहे. कुटुंबाच्या आनंदासाठी धावताना त्यांच्या स्वतःच्या इच्छा मात्र कायम अपूर्ण राहतात.
बाबा मुलाला जगातील सर्वांत श्रीमंत मुलगा म्हणतात. पण मुलाला माहीत आहे की गेल्या तीन वर्षांत बाबांनी स्वतःसाठी नवीन बूटसुद्धा घेतलेले नाहीत.
आई त्यांना हट्टी म्हणते, आजी त्यांच्या स्वभावाबद्दल बोलते आणि शेजारी त्यांच्या स्वाभिमानाचे कौतुक करतात. मात्र, मुलासाठी त्याचे बाबा एखाद्या जादूगारापेक्षा कमी नाहीत.
महिन्याच्या शेवटी घरात किराणा येतो, शाळेची फी भरली जाते आणि मुलाच्या हातात नवीन पुस्तके पडतात. हे सर्व कसे जुळवून आणले जाते, याचा हिशेब बाबा कधीच मुलासमोर मांडत नाहीत. फक्त स्वतःच्या गरजा प्रत्येक वेळी मागे ठेवतात.
मुलांच्या स्वप्नांसाठी स्वतःच्या इच्छा बाजूला
एकदा मुलाने बाबांना विचारले, ‘‘तुम्ही नवीन मोबाइल कधी घेणार?’’
बाबा हसून म्हणाले, ‘‘तू मोठा अधिकारी झालास की घेईन.’’
मुलाने बाबांच्या मोबाइलची तुटलेली स्क्रीन पाहिली होती. तरीही स्वतःसाठी नवीन फोन घेण्याऐवजी मुलाच्या भविष्यासाठी पैसे राखून ठेवणे, हीच बाबांची प्राथमिकता होती.
एका रात्री पाणी पिण्यासाठी उठलेल्या मुलाला बाबा घराच्या व्हरांड्यात वीजबिल हातात घेऊन बसलेले दिसले. त्यांच्या डोळ्यांत पाणी होते. मुलाला पाहताच त्यांनी चेहऱ्यावर हसू आणले आणि सांगितले, ‘‘बाहेर डास खूप आहेत म्हणून बसलोय.’’
मात्र, बाबांच्या मनात काहीतरी चिंता आहे, हे मुलाला जाणवले.
शाळेत मित्र आपल्या वडिलांच्या गाड्या आणि महागड्या वस्तूंबद्दल सांगायचे, तेव्हा हा मुलगा शांत राहायचा. त्याच्या बाबांकडे गाडी नव्हती; पण त्यांनी त्याला खांद्यावर बसवून जग दाखवले होते. त्याच्यासाठी तीच सर्वांत मोठी श्रीमंती होती.
मुलासाठी सायकल घेतली; पण स्वतःची औषधे राहिली
या भावनिक कथेत मुलाच्या वाढदिवसाचा प्रसंग विशेष हृदयस्पर्शी आहे.
वाढदिवशी बाबांनी त्याला नवीन सायकल आणून दिली. मुलाचा आनंद गगनात मावेनासा झाला. मात्र, त्याच रात्री त्याने आईला बाबांना विचारताना ऐकले, ‘‘तुम्ही पुन्हा औषधे का घेतली नाहीत?’’
बाबांनी हसत उत्तर दिले, ‘‘किरकोळ दुखतंय. आपोआप बरं होईल.’’
तेव्हा मुलाला जाणवले की स्वतःच्या आनंदासाठी मिळालेल्या सायकलीच्या मागे बाबांनी स्वतःच्या गरजेकडे दुर्लक्ष केले होते.
काही दिवसांपूर्वी खेळताना मुलाच्या हातून बाबांचा चष्मा फुटला होता. त्याला वाटले, आता बाबा रागावतील. पण त्यांनी प्रेमाने सांगितले, ‘‘काही हरकत नाही, चष्मा जुना झाला होता.’’
नंतर मुलाने पाहिले की बाबा चष्म्याशिवायच कामावर गेले होते.
या छोट्या घटनांमधून मुलाला बाबांच्या त्यागाची जाणीव होत गेली. आपल्या भावना शब्दांत न मांडणाऱ्या वडिलांचे प्रेम त्यांच्या कृतीतून त्याला समजू लागले.
‘मोठा अधिकारी होण्याआधी मला बाबांचा चांगला मुलगा व्हायचे आहे’
निबंधाच्या शेवटी मुलाने लिहिले की, मोठा होऊन डॉक्टर किंवा अधिकारी होण्यापूर्वी त्याला बाबांच्या गरजा समजून घेणारा मुलगा व्हायचे आहे.
असा एक दिवस यावा, जेव्हा बाबा वेळेवर औषधे घेतील, स्वतःसाठी नवीन चष्मा बनवतील, नवीन बूट घालतील आणि खर्चाचा विचार न करता आपल्या आवडीची मिठाई खातील.
देवाकडे त्याची एकच प्रार्थना होती— पुढच्या जन्मातही हेच बाबा मिळावेत. कारण त्याच्यासाठी जगातील सर्वांत मोठी संपत्ती म्हणजे बाबांचे प्रेम आणि त्यांच्या आशीर्वादाचा हात.
निबंधाने आई-वडिलांना दाखवला नात्यांचा आरसा
मुलाचा निबंध वाचताना आईच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले. कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण करताना पतीने स्वतःच्या किती इच्छा बाजूला ठेवल्या होत्या, याची तिला नव्याने जाणीव झाली.
प्रत्येक सणाला मुलांसाठी नवीन कपडे घेतले जात होते. पत्नीसाठी साडी आणली जात होती. घरासाठी आवश्यक वस्तूंची खरेदी होत होती. पण बाबांच्या वाट्याला अनेकदा तीच जुनी शर्ट, झिजलेले बूट आणि कुटुंबाला धीर देणारे हसू येत होते.
मुख्याध्यापकही भावुक झाले. ते म्हणाले की, शिक्षक मुलांना शिक्षण देतात; पण काही वेळा मुलांचे अनुभवच मोठ्यांना आयुष्याचा सर्वांत महत्त्वाचा धडा शिकवतात.
घरी परतताना पत्नीने पतीचा हात हातात घेतला. आतापर्यंत पतीने आपल्यासाठी काय केले नाही, याचा विचार करत राहिले; पण कुटुंबासाठी त्यांनी स्वतःच्या वाट्याचे किती काही सोडले, हे लक्षात आले नाही, अशी भावना तिने व्यक्त केली.
त्या संध्याकाळी संपूर्ण कुटुंब एकत्र बसले. ना तक्रारी होत्या, ना टोमणे. मुलगा धावत जाऊन बाबांना बिलगला. बाबांच्या डोळ्यांत अश्रू होते; पण यावेळी ते लपवण्याची गरज नव्हती.
वडिलांचा त्याग त्यांच्या शांततेतच शोधत बसू नका!
ही भावनिक कहाणी एक महत्त्वाची गोष्ट सांगते— कुटुंबासाठी कष्ट करणारी व्यक्तीही थकते, चिंतेत असते आणि तिचीही काही स्वप्ने असतात. अनेकदा आपल्या अडचणी सांगितल्यास कुटुंबीयांना त्रास होईल, या विचाराने ती व्यक्ती स्वतःचे दुःख मनातच ठेवते.
मात्र, प्रेम म्हणजे एखाद्या व्यक्तीने आयुष्यभर त्याग करत राहणे नव्हे. कुटुंबातील प्रत्येकाने एकमेकांच्या गरजा समजून घेणे, जबाबदाऱ्या वाटून घेणे आणि सर्वांच्या आरोग्याची व आनंदाची काळजी घेणे, यातच नात्यांचे खरे सौंदर्य आहे.
वडिलांच्या त्यागाचा सन्मान केवळ ते आपल्यातून गेल्यानंतर अश्रू ढाळून नव्हे, तर ते आपल्यासोबत असतानाच त्यांच्या गरजा ओळखून केला पाहिजे. त्यांची औषधे, विश्रांती, स्वतःच्या आवडी आणि आत्मसन्मान यांनाही मुलांच्या स्वप्नांइतकेच महत्त्व आहे.
संदेश : कुटुंबाचा आधार बनणाऱ्या व्यक्तीची काळजी घ्यायला विसरू नका!
आई घराला मायेने जोडते, तर वडील अनेकदा जबाबदाऱ्यांचे ओझे शांतपणे पेलत असतात. पण कुटुंब तेव्हाच खऱ्या अर्थाने समृद्ध होते, जेव्हा त्याग करणाऱ्या व्यक्तीच्या न बोललेल्या भावना समजून घेतल्या जातात आणि तिच्या गरजांनाही समान महत्त्व दिले जाते.
कारण वडिलांचे प्रेम त्यांच्या शब्दांपेक्षा त्यांच्या कृतीतून अधिक व्यक्त होत असते. त्या प्रेमाची जाणीव त्यांना आपल्या आयुष्यात असतानाच करून देणे, हीच त्यांच्याप्रती खरी कृतज्ञता आहे.
टीप : या भावनिक कथेचे श्रेय मूळ पोस्टमध्ये लेखिका लक्ष्मी मिश्रा यांना देण्यात आले आहे. मात्र, कथेचा मूळ स्रोत आणि स्वतंत्र सत्यता पडताळण्यात आलेली नाही.
(SDNA) — राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय डिजिटल वृत्तजाळे
माणुसकी, नाती आणि जीवनमूल्यांना स्पर्श करणाऱ्या भावस्पर्शी कथा वाचकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न.