पौधा लावणे पुरेसे नाही, तो वृक्ष होईपर्यंत जपणे महत्त्वाचे; आयकर विभाग उभारणार ‘आयकर वाटिका’

‘एक पेड़ मां के नाम’ अभियानातून पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश; विक्रम विद्यापीठ परिसरात वृक्षारोपण, खासदार अनिल फिरोजिया यांच्यासह वृक्षमित्रांचा सन्मान

उज्जैन | SDNA

वृक्षारोपणाचा कार्यक्रम घेऊन फोटो काढण्यापेक्षा लावलेल्या रोपाची वर्षानुवर्षे निगा राखून त्याचे रूपांतर वृक्षात करणे, हीच खरी पर्यावरणसेवा असल्याचा संदेश उज्जैनमध्ये झालेल्या एका उपक्रमातून देण्यात आला. आयकर विभाग, उज्जैनच्या वतीने ‘स्वच्छता ही सेवा-2026’ अभियानांतर्गत शुक्रवारी विक्रम विद्यापीठ परिसरात ‘एक पेड़ मां के नाम’ अभियानाअंतर्गत विशेष वृक्षारोपण कार्यक्रम घेण्यात आला.

या उपक्रमादरम्यान केवळ रोपे लावण्यात आली नाहीत, तर त्यांच्या संवर्धनाची जबाबदारी स्वीकारण्याचा संकल्पही करण्यात आला. याच पार्श्वभूमीवर आयकर विभागाने विक्रम विद्यापीठ परिसरात ‘आयकर वाटिका’ विकसित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

रोप लावले, आता ते जगवण्याची जबाबदारी

कार्यक्रमाला खासदार अनिल फिरोजिया, आयकर विभागाचे अधिकारी व कर्मचारी तसेच विविध संस्था आणि पर्यावरण क्षेत्राशी संबंधित प्रतिनिधी उपस्थित होते. पर्यावरण संवर्धनासाठी योगदान देणाऱ्या वृक्षमित्रांचा तसेच खासदार अनिल फिरोजिया यांचा प्रधान आयकर आयुक्त यांच्या हस्ते सन्मान करण्यात आला.

यावेळी अनिल फिरोजिया यांनी वृक्षारोपणाच्या उपक्रमाकडे केवळ एक दिवसाचा कार्यक्रम म्हणून न पाहण्याचे आवाहन केले. रोप लावणे ही सुरुवात आहे; त्याला पाणी देणे, त्याचे संरक्षण करणे आणि ते मोठे होईपर्यंत त्याची काळजी घेणे ही खरी जबाबदारी आहे, असे त्यांनी सांगितले.

पर्यावरणाचे रक्षण ही केवळ शासनाची किंवा एखाद्या संस्थेची जबाबदारी नसून समाजातील प्रत्येक घटकाने त्यामध्ये योगदान देणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.

‘आईच्या नावाने झाड’ भावनिक नात्याला पर्यावरणाशी जोडणारा उपक्रम

‘एक पेड़ मां के नाम’ या संकल्पनेमुळे वृक्षारोपणाला भावनिक जोड मिळते. आईच्या स्मृतीशी किंवा प्रेमाशी जोडलेले रोप जपण्याची भावना निर्माण झाली, तर पर्यावरण संवर्धनाची जबाबदारी अधिक वैयक्तिक आणि दीर्घकालीन होऊ शकते.

प्रत्येक नागरिकाने आपल्या नावाने, आई-वडिलांच्या नावाने किंवा कुटुंबातील एखाद्या व्यक्तीच्या स्मरणार्थ लावलेले झाड जपण्याची सवय लावल्यास मोठ्या प्रमाणावर हरित क्षेत्र निर्माण होऊ शकते, असा संदेश या उपक्रमातून पुढे आला.

‘आयकर वाटिका’कडे केवळ बाग म्हणून नव्हे, तर आदर्श म्हणून पाहण्याची गरज

आयकर विभागाने ‘आयकर वाटिका’ विकसित करण्याचा घेतलेला संकल्प हा सार्वजनिक संस्थांच्या परिसरात हरित क्षेत्र वाढविण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरू शकतो. सरकारी आणि शैक्षणिक संस्थांच्या जागांचा पर्यावरणपूरक पद्धतीने वापर केल्यास त्याचा थेट फायदा नागरिकांनाही होऊ शकतो.

वृक्षारोपणासाठी पुढाकार घेणाऱ्या वृक्षमित्र आणि सहयोगी संस्थांच्या योगदानाचे यावेळी कौतुक करण्यात आले. भविष्यातही शासन, संस्था आणि नागरिक यांच्या संयुक्त सहभागातून हरित अभियान अधिक व्यापक करण्याचे आवाहन करण्यात आले.

स्वच्छता अभियानाला पर्यावरण संवर्धनाची जोड

‘स्वच्छता ही सेवा-2026’ अभियानाच्या माध्यमातून स्वच्छतेसोबतच पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. स्वच्छ परिसर आणि हिरवळयुक्त परिसर ही दोन्ही उद्दिष्टे परस्परपूरक असल्याचे या कार्यक्रमातून अधोरेखित झाले.

कार्यक्रमाच्या शेवटी आयकर अधिकारी रूप नारायण पटेल यांनी आभार मानले. कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी सहकार्य करणारे अतिथी, अधिकारी-कर्मचारी, वृक्षमित्र आणि विविध संस्थांचे प्रतिनिधी यांचे त्यांनी आभार व्यक्त केले.

उपस्थितांनी स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन आणि लावलेल्या रोपांची नियमित काळजी घेण्याची सामूहिक शपथ घेतली.

बातमीचा अर्थ : ‘वृक्षारोपण’ नव्हे, ‘वृक्षसंवर्धन’ ही खरी कसोटी

पर्यावरणाच्या दृष्टीने कोणत्याही वृक्षारोपण मोहिमेचे यश किती रोपे लावली यापेक्षा त्यापैकी किती रोपे जिवंत राहिली आणि किती वृक्ष बनली, यावर मोजले गेले पाहिजे.

‘आयकर वाटिका’ ही संकल्पना याच विचाराला बळ देते. सरकारी कार्यालये, विद्यापीठे, शाळा, महाविद्यालये, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी त्यांच्या उपलब्ध जागांचा नियोजनबद्ध वापर करून लहान-लहान हरित क्षेत्रे विकसित केली, तर शहर आणि गावांच्या पर्यावरणीय आरोग्यावर दीर्घकालीन सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.

आज लावलेले रोप उद्याच्या पिढीला सावली, प्राणवायू आणि पर्यावरणीय सुरक्षितता देणार आहे. त्यामुळे वृक्षारोपणाचा खरा अर्थ एका दिवसाच्या कार्यक्रमात नाही, तर पुढील अनेक वर्षे त्या रोपाची जबाबदारी स्वीकारण्यात आहे.

(SDNA)