स्व. दुलेसिंह सिकरवार यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ अखिल भारतीय कवी संमेलन; हास्य-व्यंग्यापासून वीररसापर्यंत विविध काव्यछटांनी रसिक मंत्रमुग्ध, गीतकार जगदीश सोलंकी यांना स्मृती सन्मान 2026
उज्जैन | SDNA
उज्जैनच्या सांस्कृतिक वातावरणात गुरुवारी रात्री कविता, गीत, गझल, हास्य-व्यंग्य आणि वीररसाचा बहुरंगी आविष्कार अनुभवायला मिळाला. स्व. दुलेसिंह सिकरवार यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ आयोजित 19व्या सेवा सन्मान आणि अखिल भारतीय कवी संमेलनात देशातील विविध शहरांतून आलेल्या कवींनी आपल्या रचनांनी रसिकांना उशिरापर्यंत खिळवून ठेवले.
कालिदास संस्कृत अकादमीच्या पं. सूर्यनारायण व्यास संकुलात आयोजित या काव्यसोहळ्याला रात्री सुमारे 8 वाजता सुरुवात झाली. कवींनी एकापाठोपाठ एक रचना सादर करताच सभागृहात कधी हास्याचे फवारे उडाले, तर कधी ओजस्वी आणि वीररसपूर्ण कवितांनी वातावरणात उत्साह निर्माण केला. गीत, गझल आणि शृंगारिक रचनांनी कार्यक्रमाला भावनिक रंगही दिला.
जगदीश सोलंकी यांना स्मृती सन्मान 2026
कार्यक्रमातील प्रमुख आकर्षण ठरले ते कोटा येथील प्रसिद्ध गीतकार जगदीश सोलंकी यांना प्रदान करण्यात आलेल्या स्व. दुलेसिंह सिकरवार स्मृती सन्मान 2026चे.
यावेळी त्यांना सन्मानचिन्हासह अभिनंदनपत्र प्रदान करण्यात आले. साहित्यिकाचा गौरव हा केवळ त्याच्या वैयक्तिक कार्याची दखल नसून समाजातील संवेदना, अनुभव आणि प्रश्नांना शब्द देणाऱ्या सर्जनशील परंपरेचा सन्मान मानला जातो.
यावेळी अखिल विश्व क्षत्रिय महासभेचे राष्ट्रीय अध्यक्ष ठाकूर जोगेंद्रसिंह भदौरिया यांचाही सत्कार करण्यात आला.
हास्य-व्यंग्याने हशा, वीररसाने निर्माण केला जोश
कवी संमेलनातील हास्य-व्यंग्याच्या सादरीकरणांना रसिकांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. एका कवीने पाकिस्तानच्या आर्थिक परिस्थितीची तुलना भारतातील तरुणांच्या मोबाईल रिचार्जशी करत केलेल्या व्यंग्यात्मक मांडणीने सभागृहात चांगलाच हशा पिकवला.
दुसरीकडे वीररस आणि ओजपूर्ण कवितांनी श्रोत्यांमध्ये उत्साह निर्माण केला. गीत आणि गझलांनी भावविश्वाला स्पर्श केला, तर शृंगाररसाच्या रचनांनी कार्यक्रमात आणखी वैविध्य आणले.
त्यामुळे संपूर्ण संमेलनात हास्यापासून संवेदनांपर्यंत आणि मनोरंजनापासून सामाजिक जाणिवेपर्यंत कवितेचे विविध पैलू अनुभवायला मिळाले.
विविध शहरांतील कवींनी मांडला साहित्यिक आविष्कार
अखिल भारतीय स्वरूपाच्या या संमेलनात विविध शहरांतून आलेल्या कवींनी आपापल्या रचना सादर केल्या. यामध्ये उज्जैनचे सतीश सागर, वाराणसीच्या विभा सिंह, इटावाचे गौरव चौहान, देवासचे कुलदीप रंगीला, आग्राच्या निभा चौधरी, खरगोनचे कुमार संभव, गाझियाबादचे मोहित शौर्य आणि रामगंजमंडीचे अर्जुन अल्हड यांच्यासह अन्य कवी सहभागी झाले.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन कवी दिनेश दिग्गज यांनी केले. विविध काव्यप्रकारांमधील सादरीकरणांना योग्य गती देत त्यांनी संपूर्ण कार्यक्रमाची रंगत कायम ठेवली.
19 वर्षांची परंपरा; स्मृतीला साहित्यिक अभिवादन
स्व. दुलेसिंह सिकरवार यांच्या स्मृतीत सुरू झालेला हा साहित्यिक उपक्रम आता 19व्या वर्षात दाखल झाला आहे. एखाद्या साहित्यिक कार्यक्रमाची एवढ्या प्रदीर्घ काळापासून सुरू असलेली परंपरा ही स्वतःमध्ये सांस्कृतिक सातत्याचे उदाहरण ठरते.
डिजिटल माध्यमांच्या वाढत्या प्रभावामुळे आज कविता सोशल मीडिया, शॉर्ट व्हिडिओ आणि ऑनलाइन कंटेंटच्या माध्यमातून मोठ्या प्रमाणात लोकांपर्यंत पोहोचत आहे. अशा काळात प्रत्यक्ष कवी संमेलनाचे महत्त्व वेगळे आहे. कवी आणि श्रोते यांच्यात थेट संवाद निर्माण करणारे हे व्यासपीठ साहित्याचा अनुभव अधिक जिवंत बनवते.
सांस्कृतिक आणि सामाजिक क्षेत्रातील मान्यवरांची उपस्थिती
या कार्यक्रमाचे आयोजन मध्यप्रदेश संस्कृती संचालनालय आणि स्व. दुलेसिंह सिकरवार स्मृती मंच यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आले. कार्यक्रमाचे संरक्षक व मार्गदर्शक राजेशसिंह कुशवाह तर संयोजक श्यामसिंह सिकरवार होते.
यावेळी नगर निगम अध्यक्ष कलावती यादव, सोसायटी फॉर प्रेस क्लबचे अध्यक्ष नंदू यादव, भाजपा नगर अध्यक्ष संजय अग्रवाल, संपादक राजेंद्र आगाल यांच्यासह सामाजिक, राजकीय आणि पत्रकारिता क्षेत्रातील अनेक मान्यवर उपस्थित होते.
आयोजक समितीच्या सदस्यांनी उपस्थित पाहुणे आणि सन्मानित व्यक्तींचे स्वागत केले.
या सोहळ्याचा व्यापक अर्थ काय?
या संमेलनाचे महत्त्व केवळ एका रात्रीच्या काव्यसादरीकरणात किंवा सन्मान सोहळ्यात मर्यादित राहत नाही. उज्जैनच्या सांस्कृतिक ओळखीमध्ये साहित्यिक उपक्रमांची सातत्यपूर्ण उपस्थिती हा त्याचा महत्त्वाचा पैलू आहे.
19 वर्षांपासून सुरू असलेली ही परंपरा वरिष्ठ साहित्यिकांचा गौरव करण्यासोबतच नवोदित कवींना आणि युवा रसिकांना व्यासपीठ देण्याची संधी निर्माण करू शकते.
हास्य-व्यंग्य सामाजिक परिस्थितीवर सहजपणे भाष्य करण्याचे माध्यम ठरते, वीररस आणि ओज सामाजिक ऊर्जा जागवतात, तर गीत आणि गझल मानवी भावविश्वाशी जोडतात. त्यामुळे विविध काव्यप्रकार एकाच मंचावर येणे हा कार्यक्रम केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित ठेवत नाही.
पुढील काळात साहित्यिक व्यासपीठाचा विस्तार शक्य
अशा प्रकारच्या उपक्रमांना सातत्याने व्यापक स्वरूप दिल्यास उज्जैनची अखिल भारतीय साहित्यिक आयोजनांची ओळख आणखी दृढ होऊ शकते. देशाच्या विविध भागांतील कवींना सातत्याने जोडल्याने स्थानिक साहित्यिक वातावरणाला राष्ट्रीय पातळीवरील संवादाशी जोडण्याची संधी मिळू शकते.
भविष्यात या परंपरेला युवा कवी मंच, शाळा-महाविद्यालयीन काव्यस्पर्धा, साहित्यिक कार्यशाळा, डिजिटल कविता संग्रह आणि स्थानिक साहित्यिकांच्या प्रकाशन उपक्रमांशी जोडल्यास त्याचा प्रभाव एका रात्रीच्या कार्यक्रमापेक्षा कितीतरी पुढे जाऊ शकतो.
स्व. दुलेसिंह सिकरवार यांच्या स्मृतीत सुरू झालेला हा सन्मान सोहळा भविष्यात साहित्य, संवाद आणि सांस्कृतिक सातत्याचे कायमस्वरूपी व्यासपीठ म्हणून विकसित होण्याची शक्यता निर्माण करतो.
(SDNA)