‘रेट्रो वाइब्स’ संगीतसंध्येत जुन्या हिंदी चित्रपट गीतांचा सुरेल प्रवास; भावस्पर्शी सादरीकरणातून रसिकांना अनुभवता आला संगीताचा सुवर्णकाळ
उज्जैन | SDNA
काळ बदलतो, पिढ्या बदलतात; मात्र काही गीते मनातून कधीच जुनी होत नाहीत. त्यांच्या चालीतील गोडवा, शब्दांमधील भावना आणि आवाजातील माधुर्य प्रत्येक पिढीला नव्याने आकर्षित करत राहते. उज्जैनच्या कालिदास अभिरंग नाट्यगृहात झालेल्या ‘रेट्रो वाइब्स’ या संगीतसंध्येने अशाच अजरामर गीतांच्या माध्यमातून रसिकांना हिंदी चित्रपट संगीताच्या सुवर्णकाळात पुन्हा नेले.
महान संगीतकार आणि पार्श्वगायक हेमंत कुमार तसेच मखमली आवाजासाठी प्रसिद्ध असलेले तलत महमूद यांच्या गाजलेल्या गीतांनी सभागृहात जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला. सुरेल गायकी, भावपूर्ण सादरीकरण आणि संगीताच्या जुन्या शैलीने संपूर्ण वातावरणाला रेट्रो रंग चढला.
सरस्वती वंदनेने सुरांची मैफल सुरू
स्वर-संगीतच्या वतीने आयोजित या कार्यक्रमाची सुरुवात दीपप्रज्वलनाने झाली. त्यानंतर सरस्वती वंदना सादर करण्यात आली आणि संगीतसंध्येला भक्तिमय वातावरणात सुरुवात झाली.
वंदनेनंतर हेमंत कुमार आणि तलत महमूद यांच्या काळातील गीतांची सुरावट सभागृहात घुमू लागली आणि उपस्थित रसिक जुन्या हिंदी चित्रपट संगीताच्या आठवणींत रमून गेले.
सहा कलाकारांनी जिवंत केला संगीताचा सुवर्णकाळ
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन नितीन पोल यांनी केले. त्यांनी सांगितले की, डॉ. परेश रॉय, विनय गुप्ता, योगेश यादव, नंदिता रॉय, पूर्णिमा नटानी आणि संगीता लोदवाल यांनी आपल्या सादरीकरणातून हेमंत कुमार आणि तलत महमूद यांच्या गीतांना नव्या रंगात रसिकांसमोर आणले.
या कार्यक्रमाचे वैशिष्ट्य केवळ जुन्या गीतांचे गायन नव्हते. त्या गीतांशी जोडलेल्या भावना, आठवणी आणि तत्कालीन संगीतशैलीचा अनुभव रसिकांना पुन्हा देण्याचा प्रयत्न या सादरीकरणातून झाला.
आवाज बदलला, काळ बदलला; भावना मात्र तशाच
हेमंत कुमार यांच्या गंभीर, भावपूर्ण आवाजाला आणि तलत महमूद यांच्या मृदू, रेशमी गायकीला हिंदी चित्रपट संगीताच्या इतिहासात विशेष स्थान आहे. त्यांच्या गीतांमध्ये प्रेम, विरह, आठवणी, संवेदना आणि जीवनातील विविध छटा अत्यंत सहजतेने व्यक्त होत असत.
आजच्या काळात संगीत निर्मितीत आधुनिक तंत्रज्ञान, वेगवान बीट्स आणि नवनवीन प्रयोगांचा प्रभाव वाढला असला, तरी जुन्या गीतांची लोकप्रियता अजूनही कायम आहे. कारण त्यांची ताकद केवळ ध्वनीत नसून भावनांच्या टिकाऊपणात आहे.
जुन्या गीतांनी जोडल्या दोन पिढ्या
‘रेट्रो वाइब्स’चे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे जुन्या संगीताचा अनुभव केवळ त्या काळातील श्रोत्यांपुरता मर्यादित राहिला नाही. मंचावरील सादरीकरणातून या गीतांचा परिचय आणि त्यातील भावविश्व नव्या पिढीलाही अनुभवता आले.
चाल जुनी असू शकते; पण मनाला भिडणारी भावना कधीच जुनी होत नाही, हा अनुभव या संगीतसंध्येतून पुन्हा अधोरेखित झाला.
रसिकांच्या सहभागाने कार्यक्रम रंगला
कलाकारांच्या सादरीकरणाला उपस्थित संगीतप्रेमींचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. जुन्या गीतांच्या सुरावटींनी सभागृहातील वातावरण भावनांनी भारून गेले. कलाकार आणि रसिक यांच्यातील हा सुरेल संवाद कार्यक्रमाच्या यशाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य ठरला.
कार्यक्रमाच्या अखेरीस डॉ. परेश रॉय यांनी उपस्थितांचे आभार मानले. कलाकार, आयोजक आणि संगीतप्रेमींच्या सहभागामुळे ही संगीतसंध्या संस्मरणीय ठरली.
बातमीमागचा अर्थ : जुन्या संगीताची मोहिनी म्हणजे केवळ आठवणी नव्हेत
‘रेट्रो वाइब्स’सारख्या कार्यक्रमांचे महत्त्व केवळ मनोरंजनापुरते मर्यादित नाही. जुन्या संगीताची परंपरा जपणे आणि ती नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवणे, हा त्यामागचा सांस्कृतिक पैलूही महत्त्वाचा आहे.
पूर्वीच्या गीतांमध्ये शब्द, चाल आणि गायकी यांचा एक सुंदर मेळ असायचा. त्यामुळे एखादे गाणे ऐकताना केवळ संगीत ऐकू येत नाही, तर त्यामागची कथा आणि भावना देखील मनात उमटते.
डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे आज जगभरातील संगीत एका क्लिकवर उपलब्ध झाले आहे. तरीही प्रत्यक्ष सभागृहात कलाकारांकडून जुन्या गीतांचे सादरीकरण ऐकण्याचा अनुभव वेगळाच असतो. अशा कार्यक्रमांमुळे संगीताच्या इतिहासाशी थेट संवाद साधण्याची संधी मिळते.
उज्जैनच्या सांस्कृतिक वातावरणालाही नवी दिशा
उज्जैनची ओळख धार्मिक आणि ऐतिहासिक शहर म्हणून आहे. मात्र संगीत, नाट्य आणि विविध कलांच्या कार्यक्रमांमुळे शहराच्या सांस्कृतिक विश्वालाही व्यापक आयाम मिळत आहेत.
जुन्या पिढीतील कलाकार आणि संगीताची परंपरा नव्या कलाकारांशी जोडली गेली, तर अशा उपक्रमांमधून संगीत वारसा अधिक प्रभावीपणे पुढे नेता येऊ शकतो. विशेषतः ज्येष्ठ कलाकारांच्या अनुभवासोबत तरुण गायकांना व्यासपीठ मिळाले, तर संगीताची परंपरा आणि आधुनिक पिढी यांच्यातील दुवा अधिक मजबूत होऊ शकतो.
‘रेट्रो वाइब्स’ने याच भावनेला सुरेल स्पर्श करत उज्जैनच्या रसिकांना एका काळाच्या पलीकडचा संगीतानुभव दिला—जिथे गाणी संपली, पण त्यांच्या आठवणी बराच वेळ मनात घुमत राहिल्या.
(SDNA)