अमेरिका-इराण संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अब्बास अराघची न्यूयॉर्कमध्ये दाखल; संयुक्त राष्ट्र महासभेत इराणचे मुद्दे मांडण्याची तयारी, प्रतिनिधी मंडळावर अमेरिकेच्या कडक निर्बंधांचे सावट
न्यूयॉर्क, 22 सप्टेंबर : (SDNA) अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षाची पार्श्वभूमी कायम असतानाच इराणचे परराष्ट्रमंत्री अब्बास अराघची सोमवारी न्यूयॉर्कमध्ये दाखल झाले. संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या 81व्या अधिवेशनात सहभागी होण्यासाठी आलेल्या अराघची यांना न्यूयॉर्कमध्ये पोहोचताच विरोधाचा सामना करावा लागला. मात्र, या विरोधाच्या पार्श्वभूमीवरही इराणी प्रतिनिधी मंडळाने महासभेतील सहभागाची तयारी सुरू केली आहे.
अराघची हे इराणी राजनैतिक प्रतिनिधी मंडळाचे नेतृत्व करत आहेत. महासभेच्या विविध मुद्द्यांवरील चर्चेत सहभागी होण्याबरोबरच ते इतर देशांच्या प्रतिनिधी आणि परराष्ट्रमंत्र्यांशीही चर्चा करणार आहेत. त्यामुळे संयुक्त राष्ट्रांचे व्यासपीठ सध्याच्या संघर्षाच्या काळात इराणसाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली भूमिका मांडण्याचे महत्त्वाचे माध्यम ठरण्याची शक्यता आहे.
पेजेश्कियानही महासभेला उपस्थित राहणार
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेजेश्कियानही संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या अधिवेशनासाठी न्यूयॉर्कला रवाना होणार आहेत. ते महासभेत इराणचे प्रतिनिधित्व करतील.
पेजेश्कियान यांच्या भाषणाकडे विशेष लक्ष लागले आहे. अमेरिका आणि इस्रायलसोबतच्या संघर्षाबाबत इराणची अधिकृत भूमिका ते महासभेच्या व्यासपीठावर मांडण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे यंदाच्या महासभेत इराण-अमेरिका संघर्ष हा महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय विषयांपैकी एक ठरू शकतो.
‘जगासमोर इराणची बाजू मांडणार’
न्यूयॉर्कला रवाना होण्यापूर्वी अराघची यांनी तेहरानमध्ये इराणी प्रतिनिधी मंडळाच्या उद्देशाबाबत भाष्य केले. संयुक्त राष्ट्र हे जगातील सर्वात मोठे आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ असल्याचे त्यांनी म्हटले.
इराणच्या मते, या व्यासपीठाचा वापर आपल्या देशाची भूमिका, अधिकार आणि हितसंबंध जगासमोर मांडण्यासाठी केला जाईल. तसेच संघर्षादरम्यान इराणी नागरिकांवर झालेल्या कथित अत्याचारांचा मुद्दाही आंतरराष्ट्रीय समुदायासमोर मांडण्याचा प्रयत्न केला जाणार असल्याचे अराघची यांनी सांगितले.
इराणी नेतृत्वाने संघर्षातील मृतांना आणि देशासाठी बलिदान देणाऱ्यांना श्रद्धांजली वाहण्यावरही भर दिला आहे.
अमेरिकेकडून प्रतिनिधी मंडळावर कडक निर्बंध
इराणी प्रतिनिधी मंडळाचा न्यूयॉर्क दौरा अशा वेळी होत आहे, जेव्हा अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष अद्याप संपलेला नाही. अमेरिकेने 17 सप्टेंबर रोजी इराणी प्रतिनिधी मंडळाला व्हिसा मंजूर केला असला, तरी त्यावर अनेक निर्बंध लावण्यात आले आहेत.
अमेरिकन प्रशासनाने प्रतिनिधी मंडळाच्या हालचालींवरही मर्यादा घातल्या आहेत. विमानतळापासून हॉटेल आणि तेथून संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयापर्यंत जाण्या-येण्याची परवानगी देण्यात आली आहे.
प्रतिनिधी मंडळाच्या सदस्यांना आलिशान वस्तू किंवा इतर काही वस्तूंच्या खरेदीवरही निर्बंध असल्याचे वृत्त आहे.
मिलेनियम हिल्टनमध्ये मुक्काम
इराणी प्रतिनिधी मंडळ न्यूयॉर्कमधील मिलेनियम हिल्टन हॉटेलमध्ये थांबले आहे. इराणी प्रतिनिधी याच हॉटेलमध्ये यापूर्वीही मुक्काम करत आले आहेत.
मात्र यावेळचा दौरा वेगळ्या राजनैतिक वातावरणात होत आहे. एका बाजूला संयुक्त राष्ट्र महासभेचे व्यासपीठ इराणला आपली भूमिका जगासमोर मांडण्याची संधी देत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला अमेरिकेने प्रतिनिधी मंडळाच्या हालचालींवर निर्बंध कायम ठेवले आहेत.
विरोध आणि राजनैतिक संदेश
अराघची यांच्या न्यूयॉर्क आगमनावेळी झालेला विरोध हा या दौऱ्याचा आणखी एक चर्चेचा मुद्दा ठरला आहे. त्यामुळे इराणी परराष्ट्रमंत्र्यांचा हा दौरा केवळ संयुक्त राष्ट्रांच्या बैठकीपुरता मर्यादित राहिलेला नाही.
महासभेच्या व्यासपीठावर इराण आपल्या संघर्षाची व्याख्या कशी करतो, अमेरिका आणि इस्रायलविरोधात कोणते मुद्दे मांडतो आणि इतर देशांकडून कोणत्या प्रकारचा राजनैतिक पाठिंबा मिळवण्याचा प्रयत्न करतो, याकडे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष राहणार आहे.
संघर्षाच्या काळात UNGAची कसोटी
संयुक्त राष्ट्र महासभा ही विविध देशांना आपापली भूमिका मांडण्यासाठी उपलब्ध असलेली प्रमुख जागतिक व्यासपीठांपैकी एक आहे. त्यामुळे अमेरिका आणि इराणमधील तणावाच्या काळात इराणी नेतृत्वाचा महासभेतील सहभाग राजनैतिकदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरतो.
अराघची यांच्या न्यूयॉर्क दौऱ्यातील सर्वात महत्त्वाचा संदेश म्हणजे संघर्षाच्या परिस्थितीतही इराण आंतरराष्ट्रीय राजनैतिक व्यासपीठ सोडण्यास तयार नाही. उलट संयुक्त राष्ट्रांच्या माध्यमातून आपली बाजू अधिक ठामपणे मांडण्याचा प्रयत्न तेहरानकडून होताना दिसत आहे.
आता पेजेश्कियान यांच्या संभाव्य भाषणाकडे आणि महासभेच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिका-इराण संबंधांबाबत होणाऱ्या राजनैतिक हालचालींकडे विशेष लक्ष लागले आहे.
(SDNA)