जॉइंट बेस अँड्र्यूजवर ट्रम्प यांनी स्वतः केले चिनी राष्ट्राध्यक्षांचे स्वागत; रेड कार्पेट, सन्मान गार्ड आणि लष्करी फ्लायपास्टने वाढले कूटनीतिक चर्चेला महत्त्व
नवी दिल्ली | २४ सप्टेंबर २०२६ (SDNA)
चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या अमेरिका दौऱ्यादरम्यान त्यांचे करण्यात आलेले भव्य स्वागत सध्या आंतरराष्ट्रीय राजकारणात चर्चेचा विषय ठरले आहे. सुमारे दशकभरानंतर अमेरिकेत पोहोचलेल्या शी जिनपिंग यांचे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जॉइंट बेस अँड्र्यूज येथे प्रत्यक्ष उपस्थित राहून स्वागत केले. रेड कार्पेट, सन्मान गार्ड, दोन्ही देशांचे राष्ट्रगीत आणि लष्करी फ्लायपास्ट अशा कार्यक्रमांमुळे या भेटीला विशेष कूटनीतिक महत्त्व प्राप्त झाले.
या स्वागताच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय रणनीतिक विषयांचे अभ्यासक ब्रह्मा चेलानी यांनी ट्रम्प यांच्या परराष्ट्र धोरणाच्या शैलीवर भाष्य केले आहे. सोशल मीडिया पोस्टद्वारे त्यांनी शी जिनपिंग यांच्या स्वागताचा संदर्भ घेत ट्रम्प यांच्या कूटनीतिक भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले. चेलानी यांचे हे वैयक्तिक विश्लेषण असून, ते अमेरिकन सरकारची अधिकृत भूमिका नाही.
ट्रम्प स्वतः एअरबेसवर पोहोचले
शी जिनपिंग २३ सप्टेंबर रोजी अमेरिकेत दाखल झाले. त्यांच्या स्वागतासाठी ट्रम्प स्वतः जॉइंट बेस अँड्र्यूजवर पोहोचले. व्हाइट हाऊसमध्ये शी यांची वाट पाहण्याऐवजी ट्रम्प यांनी एअरबेसवर जाऊन चिनी राष्ट्राध्यक्ष आणि त्यांच्या पत्नी पेंग लियुआन यांचे स्वागत केले.
या विशेष स्वागत कार्यक्रमाची माहिती अमेरिकन प्रशासनाकडून यापूर्वीच देण्यात आली होती. २४ सप्टेंबर रोजी व्हाइट हाऊसमध्ये ट्रम्प आणि शी यांच्यात महत्त्वपूर्ण चर्चा होणार आहे. व्यापार, दुर्मिळ खनिजे, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, तैवान तसेच विविध आंतरराष्ट्रीय प्रश्न चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहण्याची शक्यता आहे.
चेलानींच्या टिप्पणीने चर्चेला वेग
ब्रह्मा चेलानी यांनी शी जिनपिंग यांच्या स्वागताचा संदर्भ घेत ट्रम्प यांच्या कूटनीतीच्या पद्धतीवर भाष्य केले. रणनीतिक मतभेद असलेल्या देशांच्या नेत्यांशी ट्रम्प वेगवेगळ्या पद्धतीने व्यवहार करतात, असा त्यांचा दावा आहे.
चेलानी यांच्या मते, चीनसोबत अमेरिकेचे अनेक गंभीर रणनीतिक मतभेद असतानाही शी यांच्यासाठी करण्यात आलेला हा विशेष स्वागत सोहळा ट्रम्प यांच्या व्यापक परराष्ट्र धोरणाच्या शैलीकडे निर्देश करणारा ठरू शकतो. मात्र, हे चेलानी यांचे विश्लेषण असून त्याला अमेरिकन प्रशासनाची अधिकृत भूमिका मानता येणार नाही.
अमेरिका-चीन स्पर्धेत संवादाचा प्रयत्न
ट्रम्प आणि शी यांची ही भेट अमेरिका-चीन संबंधांमध्ये व्यापार, तंत्रज्ञान, एआय, दुर्मिळ खनिजे आणि तैवान यांसारख्या मुद्द्यांवर स्पर्धा सुरू असताना होत आहे. दोन्ही देशांमध्ये मतभेद कायम असले तरी संवादाचे मार्ग खुले ठेवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
अमेरिकेच्या दृष्टिकोनातून व्यापार आणि आर्थिक मुद्द्यांवर प्रगती साधण्याला महत्त्व आहे, तर चीनसोबतची रणनीतिक स्पर्धाही कायम आहे. त्यामुळे या भेटीकडे केवळ औपचारिक स्वागत म्हणून नव्हे, तर दोन्ही महासत्तांमधील संबंधांतील पुढील दिशा ठरविणाऱ्या चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर पाहिले जात आहे.
भारताच्या संदर्भाचाही उल्लेख
चेलानी यांनी आपल्या टिप्पणीमध्ये ट्रम्प प्रशासनाच्या भारताशी संबंधित धोरणाचाही संदर्भ दिला. टॅरिफ तसेच रशियाकडून भारताकडून होणाऱ्या तेल खरेदीच्या मुद्द्यावर अमेरिकेकडून व्यक्त करण्यात आलेल्या दबावाचा त्यांनी उल्लेख केला.
मात्र, अमेरिका-भारत आणि अमेरिका-चीन संबंधांची पार्श्वभूमी वेगळी आहे. व्यापार, संरक्षण, तंत्रज्ञान आणि हिंद-प्रशांत क्षेत्रात सहकार्याच्या शक्यता असतानाच काही मुद्द्यांवर मतभेदही आहेत. त्यामुळे एका कूटनीतिक कार्यक्रमाच्या आधारे दोन्ही संबंधांचे संपूर्ण मूल्यमापन करणे योग्य ठरणार नाही.
भव्य स्वागतापेक्षा चर्चेचे परिणाम महत्त्वाचे
शी जिनपिंग यांच्या अमेरिका दौऱ्याचा एक प्रमुख उद्देश दोन्ही देशांमधील उच्चस्तरीय संवाद कायम ठेवणे हा असल्याचे मानले जात आहे. चीनकडून दोन्ही देशांनी केवळ प्रतिस्पर्धी म्हणून नव्हे, तर संवाद साधणारे भागीदार म्हणूनही काम करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली आहे.
दरम्यान, शी यांच्या भव्य स्वागतामुळे कूटनीतिक प्रतीकवादाला निश्चितच महत्त्व प्राप्त झाले असले तरी या भेटीचे प्रत्यक्ष परिणाम व्यापार, तंत्रज्ञान, सुरक्षा, तैवान आणि इतर जागतिक प्रश्नांवरील चर्चेतून काय निष्पन्न होते, यावर अधिक अवलंबून राहणार आहेत.